Медет Салықов, ҚР Еңбек сіңірген қайраткері: "Лейтенант шеніндегі әскеримін"

Медет Салықов, ҚР Еңбек сіңірген қайраткері: "Лейтенант шеніндегі әскеримін"

Музарт тобының орындауындағы «Мөлдіреген жанарың», Жаңабай Өтегеновтың «Аяла», Клара Төленбаеваның орындауындағы «Аққу арман», «Нағашыма», «Жібек сезім» әнімен елге танымал сазгер, әнші Медет Салықовпен сұхбаттасудың сәті түскен болатын.

- Шығыстан шыққан қазақтың қара домалақ баласына ән айту өнері кімнен дарыған?

- Менің туып-өскен жерім Шығыс Қазақстан облысы, Аягөз ауданы, Тарбағатай ауылы өнерден және өзге де саладан кенде жер емес. Сол өңірден елге танымал көптеген азаматтар шыққан. Адам бойындағы өнер сол табиғаттан берілсе керек-ті. Мен өнердің нәрін өзімді тәрбиелеп, өсірген ортадан алдым деп ойлаймын.

- Сіз дәстүрлі ән өнерінің өкілісіз. Эстрада саласында да еңбектеніп жүрген жайыңыз бар. «Аламан» тобының әншісіз. Жалпы, эстрадаға бет бұруыңызға не себеп?

- Дәстүрлі әншілердің жартысынан көбі эстрада саласында өнер көрсетіп жүр. Эстрада мен дәстүрлі әнді қосақтап алып жүргендері де бар. Өз басым, дәстүрлі ән өнерінің ауылынан алыс кеттім деп айта алмаймын. Ән жазып жүргеннен кейін сазгер ретінде дәстүрлі әннің бояуын қосуға тырысамын. Әр жазған әуенімде дәстүрлі әннің сарыны бар десем қателеспеймін. Балаларымның бірін жетігенге, екіншісін домбыра үйірмесіне бердім. Оларды да дәстүрлі ән өнеріне баулудамын.

- Дәстүрлі әнші ретінде ең алғаш сахнада орындаған әніңіз есіңізде ме? Сол кездегі толқуыңыз да ұмыт болмаған шығар?

- Көп дүние ұмыт болады ғой. Бірақ ол кез әлі есімде. Ауылдан қалаға алғаш келген болатынмын. Танымал әншілердің қолынан ұстамақ түгіл көргенімізге мәз боп жүрген шағымыз. Ең алғаш рет Семей қаласында оқып жүргенде Амангелді Жүкенов ағамыздан үйренген «Жесірлер толғауын» орындағам. Сол әнді орындау кезіндегі толқынысым ерекше еді.

- Бүгінде сахнаға бейімделген әншісіз. Ел алдына шығар алдында бойыңызда қорқыныш бола ма?

- Әрине! Сахнаға шығар алдындағы әншінің қорқынышы оның жауапкершілігі деп есептеймін. Бірде Қайрат ағамыз (Байбосынов) сахнаға шығар алдында қол-аяғым дірілдеп кетеді» деп айтқаны бар. Сахна саңлақтары солай деп жатса, біздің қорықпай шығуымыз мүмкін емес.

- Сахна саңылағы деп жатсыз. Сіз өзіңіз ерекше құрмет тұтатын өнер саңлақтары кімдер?

- Қазақ өнеріне еңбегі сіңген майталмандарымыз көп. Олардың барлығының еңбегін білемін, бағалаймын. Ерекше атап айтар болсам, ұстазым Бекболат Тілеухан,  Қайрат Байбосынов, арыға баратын болсақ Жүсіпбек Елебеков. Өз замандастарымнан Еркін Шүкмән, Айгүл Елшібаева, Ардақ Балажанова, Тілеулес Құрманғалиев, Елмұрат Жаңабергенова, Қайрат Хакімовты айтар едім. Олардың дәстүрлі ән өнерінде жасап жатқан еңбектері зор. Сыр өңірінен Берік Жүсіп ағамыз, Сәуле Жанпейсова, марқұм Жәнібек Кәрменов. Семей өңірінен Толғанбай Сембаев, сазгер Тұрсынғазы Рахимов ағаларымды ерекше қадір тұтамын.

- Өзіңіз әнін жазған Клара Төленбаеваның орындауындағы «Жібек сезім», «Аққу арман», «Нағашыма», Жаңабай Өтегеновтың «Аяла», Музарт тобының орындауындағы «Мөлдіреген жанарың» әндері көптің көңілінен шыққан шығарма десем, қателеспейтін шығармын. Жалпы, ән жазуда сазгерге түрткі болатын жағдайлар бар ма? Әлде ән өздігінен төгіліп тұра ма?

- Өз басымда көбіне ән жақсы көңіл-күйде отырғанда туады. Лирикалық, көңілді, көңілсіз туындыларымның барлығы көңілім орнықты кезінде жазылады. Сөзден қатты әсер алуым мүмкін. Мысалы «Нағашыма» әнінің сөзін журналист інім Дархан Кәрімов «оқып көрші» деп ұсынды. Нағашы деген үш жұрттың бірі ғой. Оқыдым, тебіренбей қоймадым. Сол күні түнде әуені туды.  Ал, «Аялада» бірінші әуен туды. Содан кейін сөзі жазылды.  

- Сөзге аса мән беретін сазгерлердің қатарынансыз ба?

-  Мән беру керек. Кейбір әнде әуені мен сөзі сәйкес келмей жатады. Шығармашылық байланыста бірге жұмыс істеп жүрген Серікзат Дүйсенғазин, Қалқаман Сарин, Қанат Жүнісов сияқты ақындарға сөзі көңілімнен шықпаса, айтамын. Олар да соған дағдыланған. «Келісіп пішкен тон келте болмас». Ақылдасып шығаруға тырысамыз.

- Сазгер ретінде 50-ден астам ән жазған екенсіз. Соның ішіндегі «Көк байрағым» патриоттық әніне тоқталайықшы. Тапсырыс арқылы жазылған дүние ме? Әлде ойыңызда пісіп-жетіліп жүрген әуен бе еді?

- Негізі бір патриоттық ән жазу ойымда жүрді. Осы «Көк байрағым» әні жазылып, жарыққа шығар алдында «Аламан» тобымен бірге Құрмет қарауыл ротасы, Президент оркестрінің бишілері де өнер көрсетті. Бұл ән сахнаға үлкен еңбекпен шыққан композициялық туынды болды. Әннің сөзін ақын Серікзат Дүйсенғазин жазған. Бұдан өзге, туған жерге арнап жазған «Шығысым-шынарым» деген әнім бар. Сөзі Қалқаман Сариндікі. Бұл ән «Жерім менің» республикалық байқауында бас жүлдені алған. Өмірқұл Айниязовтың орындауындағы «Байтақ ел» әні де биыл жарыққа шықты. Сөзін Серікзат Дүйсенғазин жазды.

-  Өткен жылы «Жасұлан» республикалық әскери ән байқауында «Ұлан шеруі» әнімен өнер көрсеттіңіздер.

- Иә! «Аламан» тобымен әнші Досымжан Таңатаров бірге шырқаған ән болатын. Әуені Қайрат Байкеновтікі, сөзі Қанат Жүнісовтікі. Жалпы, сәтті шыққан патриоттық туындының бірі деп есептеймін.

- Майқи би бабамыз «Тұлпардан тұлпар, сұңқардан сұңқар, асылдан асыл, жалқаудан масыл туады» дейді. Сіздің жарыңыз Клара Төленбаева дәстүрлі ән өнерінің жарық жұлдызы. Өнерлі ортадан шыққан ұрпақтың әннен алыс болуы мүмкін емес шығар?

- Құдайға шүкір! Балаларымыз өнерден құр алақан емес. Өнер мен сабақты қоса алып жүреді. Өздеріңіз білесіздер Тұрсынбек Қабатовтың «Өнерлі отбасы» жобасына қатысып, отбасымызбен «Аққу арман» әнін орындағанбыз. Жалпы, қасымыздан қалдырмауға тырысамыз. Әркез білетінімізді айтып, үйретуден жалыққан емеспіз.

- Сіздің Музарт тобы орындап жүрген  «Мөлдіреген жанарың» атты әніңізді қырғыз әншілері орындап жүр. Сізден рұқсат сұрап пе еді?

- Иә, әрине. Жалпы, музыкаға шекара жоқ қой. Бірақ бір ауыз айтқан жөн деп есептеймін. Қырғыз ағайынымыз рұқсат сұрады, орындады, оған бейнеклип түсірді. Өте сәтті шыққан екен. Жоғары бағаладым. «Аяла» әнін белгілі өзбек әншісі Шахзода сұратқан. Оған да рұқсатымды бердім. Орындап жүр.

- Әскерде болғансыз ба? Әскер турасындағы ойыңызды білсек?

- Лейтенант шеніндегі әскеримін. Кей жастарымыз әскерге жұмысқа орналасу үшін әскери билет қажет деген мақсатпен барады. Жігіт жасына жеттім, әскерден өзіме қажетті дүниелерді үйренейін-ау, азаматтық парызымды орындайын деген ой болмайды. Кейбіреуі тіпті барғысы да келмейді. Түрлі себеп айтып, бармаудың амалын іздейді. Оның үстіне бір айлық әскери оқыту курсы шықты. Меніңше, әскердің ер азаматқа берері көп. Әсіресе, отансүгіштікке баулиды. Төзімді болуға үйретіп, қанатын қатайтады. Сондықтан әскерге баруды әр азамат өзінің мақсаты санауы керек.

- Әңгімеңізге көп рақмет! Шығармашылық табыстар тілеймін!


Көшірмеге қайта келу

Құрметті оқырмандар!

Электронды пошта арқылы Қазақстан және әлем әскерлерінде болып жатқан оқиғалар, жаңа қару-жарақтар мен әскери техникалар жөніндегі ақпараттарды, әскери қызметшілердің ар-намыс, әскери борыш жайындағы керемет әңгімелерін оқу үшін біздің жаңалықтар жіберіліміне тіркеліңіз. Онда «Сарбаз» газеті мен «Айбын» журналындағы материалдар жарияланады. Сіз әр аптаның басында бірінші болып, әскери жаңалықтарды біле аласыз!

Жаңалықтар жүгіртпесі

«Қарағай» мен «Ақтерек» станциялары

«Қарағай» мен «Ақтерек» станциялары

Пистолет-пулемет ПП-2000 - незаметный "друг" спецназа

Пистолет-пулемет ПП-2000 - незаметный "друг" спецназа